Szczegółowa analiza katastrof budowlanych zaistniałych w 2019 r.

Organ nadzoru budowlanego (powiatowy lub wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego) właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie katastrofy budowlanej zobowiązany jest, niezwłocznie po jej zaistnieniu zawiadomić Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zawiadomienia te stanowią treść wpisów do przedmiotowego rejestru. Opracowania dotyczące katastrof budowlanych publikowane są na stronie internetowej Głównego urzędu nadzoru budowlanego[1].

W 2019 roku do rejestru wprowadzono dane o 251 katastrofach budowlanych. Według stanu na dzień 27 lipca 2020 roku postępowania wyjaśniające przyczyny zaistnienia katastrofy zostały zakończone w stosunku do 244 (97,2%) przypadków. Najwięcej katastrof, bo aż 220 (87,6%) dotyczyło obiektów oddanych do użytkowania, w których nie prowadzono robót budowlanych. Najczęściej katastrofy dotyczyły:

• budynków mieszkalnych, gospodarczych lub inwentarskich,

• budynków niskich o konstrukcji murowanej,
• budynków, których właścicielami lub inwestorami były osoby fizyczne.

Główną przyczyną 189 (75,3%) katastrof były zdarzenia losowe. W 2019 r. do zdarzeń powodujących katastrofy budowlane należy zaliczyć przede wszystkim silne, porywiste wiatry, często wraz z intensywnymi opadami, pożary, wybuchy, wyładowania atmosferyczne, jak również wypadki komunikacyjne. Zdecydowanie mniej liczną grupę stanowiły 33 (13,1%) katastrofy wynikające z błędów podczas utrzymania, a najczęstszą ich przyczyną był zły stan techniczny. Statystycznie mniej wydarzyło się katastrof, do których przyczyniły się błędy podczas wykonywania robót budowlanych – odnotowano 22 takie przypadki (8,8 %). Nie odnotowano natomiast katastrof budowlanych, które były wynikiem błędów projektowych.[2]

Katastrofom budowlanym ulegały najczęściej budynki mieszkalne, gospodarcze lub inwentarskie. Najrzadziej zdarzenie to dotyczyło budynków zamieszkania zbiorowego, magazynowych i rekreacji indywidualnej. Podział ze względu na rodzaje obiektów budowlanych, które uległy katastrofom przedstawia się następująco:

• budynki mieszkalne - 99 (39,4% wszystkich katastrof),
• budynki gospodarcze lub inwentarskie - 89 (35,5% wszystkich katastrof),
• inne obiekty budowlane - 21 (8,4% wszystkich katastrof),
• obiekty przemysłowe - 16 (6,4% wszystkich katastrof),
• obiekty użyteczności publicznej - 14 (5,6% wszystkich katastrof),
• budynki magazynowe - 8 (3,2% wszystkich katastrof),
• budynki rekreacji indywidualnej - 3 (1,2% wszystkich katastrof),
• budynki zamieszkania zbiorowego - 1 (0,3% wszystkich katastrof).[3]

Wykres 2.2.1. Obiekty budowlane które uległy w katastrofie w 2019r. [4].

Jako główną przyczynę katastrof budowlanych w 2019 r. wskazywano:

• w 189 (77,5%) przypadkach zdarzenia losowe, takie jak: intensywne opady atmosferyczne, silne wiatry, osuwiska ziemi, wyładowania atmosferyczne, jak i związane z działaniami człowieka, np. wybuch gazu, pożar, czy też wypadki komunikacyjne,
• w 33 (13,5%) przypadkach błędy podczas utrzymania obiektu budowlanego,
• w 22 (9,0%) przypadkach błędy podczas budowy nowego obiektu lub

wykonywania innych robót budowlanych w istniejącym obiekcie[5].

Analiza w odniesieniu do rodzaju zdarzenia losowego wykazuje, że przyczyną katastrofy:

• w 80 (42%) przypadkach były silne wiatry,
• w 57 (30%) przypadkach był pożar,
• w 22 (12%) przypadkach był wybuch instalacji gazowej,
• w 9 (5%) przypadkach były intensywne opady atmosferyczne,
• w 7 (4%) przypadkach były wyładowania atmosferyczne,
• w 2 (1%) przypadkach były osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych.

Wykres 2.2.2. Zdarzenia losowe katastrof w 2019r. [6]. 

W odniesieniu do 18 (9,5%) katastrof wskazano inne przyczyny, takie jak:

• zwarcie instalacji elektrycznej (4),
• celowe działanie osób trzecich (4),
• wybuch butli z gazem technicznym (2),
• wypadki komunikacyjne (2),
• wybuch pyłu węglowego (1),
• obciążenie mokrym śniegiem (1).
• W 4 przypadkach nie zidentyfikowano głównej przyczyny wystąpienia katastrofy.

Wykres 2.2.3. Inne przyczyny katastrof w 2019r. [7]. 

Spośród zarejestrowanych 80 katastrof spowodowanych silnymi wiatrami najwięcej miało miejsce w województwach:

• opolskim - 25 katastrof (61% wszystkich zdarzeń na terenie województwa),
• mazowieckim - 14 katastrof (47% wszystkich zdarzeń na terenie województwa),
• małopolskim - 12 katastrof (40% wszystkich zdarzeń na terenie województwa).

Wykres 2.2.4. Katastrofy spowodowane silnymi wiatrami w 2019r. [8]. 

Wśród 57 katastrof będących skutkiem pożarów najwięcej odnotowano w województwach:

• mazowieckim - 11 (37% wszystkich zdarzeń na terenie województwa),
• opolskim - 11 (27% wszystkich zdarzeń na terenie województwa),
• wielkopolskim - 9 (38% wszystkich zdarzeń na terenie województwa),
• małopolskim - 9 (30% wszystkich zdarzeń na terenie województwa).

Wykres 2.2.5. Pożary w województwach w 2019r. [9]. 

Katastrofom spowodowanym pożarami uległy budynki:

• mieszkalne - 28 (49%), w tym 23 jednorodzinnych i 5 wielorodzinnych,
• gospodarcze lub inwentarskie - 11 (19%),
• przemysłowe - 9 (16%),
• magazynowe - 5 (9%),
• użyteczności publicznej - 2 (3%),
• zamieszkania zbiorowego - 1 (2%),
• rekreacji indywidualnej - 1 (2%).

Natomiast w grupie 22 katastrof zaistniałych w wyniku wybuchu gazu. Najwięcej zdarzeń spowodowanych tym czynnikiem miało miejsce w województwach:

• śląskim, wielkopolskim, podlaskim, małopolskim - po 3 (14%),
• kujawsko-pomorskim - 2 (9%).

Katastrofom na skutek wybuchu gazu uległy budynki:

• mieszkalne jednorodzinne - 13 (59,1%),
• mieszkalne wielorodzinne - 6 (27,3%),
• użyteczności publicznej - 1 (4,5%),
• inne - 2 (9,1%)[10].

W wyniku błędów podczas utrzymania obiektu budowlanego nastąpiło 52 przypadków katastrof, przy czym w odniesieniu do 33 z nich zostały one wskazane jako główna przyczyna katastrofy. W większości zdarzeń do katastrofy przyczyniło się równocześnie kilka czynników, na przykład poza dopuszczeniem do nadmiernego pogorszenia sprawności technicznej, nie podejmowano również działań prewencyjnych nie wykonując kontroli okresowych bądź nie realizując zaleceń wynikających z tych kontroli. Najczęściej występującymi błędami na etapie utrzymania obiektów budowlanych, wykazywanymi jako główne przyczyny katastrof były:

• zły stan techniczny obiektu budowlanego (28, tj. 84,8 %),
• brak wykonania kontroli obiektu budowlanego (9, tj. 27,2 %),
• brak podjęcia wymaganych działań przez właściciela lub zarządcę wynikających z kontroli obiektu budowlanego (3, tj.9,1 % ),
• użytkowanie obiektu niezgodnie z przeznaczeniem (2, tj. 6,1 %),
• brak podjęcia wymaganych działań przez właściciela lub zarządcę wynikających z innych opracowań technicznych (1, tj. 3,0% ),
• brak wykonania wymaganych obowiązków przez właściciela lub zarządcę wynikających z działań organów nadzoru budowlanego (1, tj. 3%),
• inne okoliczności (6, tj. 18,1 %).

Najwięcej katastrof budowlanych, których przyczyną główną bądź dodatkową, były błędy podczas utrzymania obiektu budowlanego odnotowano w województwach:

• śląskim - 14 (27%),
• łódzkim - 11 (21%),
• kujawsko-pomorskim - 6 (12%).

Tego typu katastrofy dotyczyły najczęściej budynków mieszkalnych (23 tj. 44%), w tym 12 wielorodzinnych i 11 jednorodzinnych oraz budynków gospodarczych lub inwentarskich (20 tj. 38%). Zły stan techniczny obiektów budowlanych wynikał najczęściej ze zużycia technicznego oraz braku wykonywania remontów i bieżących napraw, a także braku informacji o konieczności wykonania takich prac, z uwagi na nieprzeprowadzanie kontroli okresowych. Jako dodatkową przyczynę wskazywano także niekorzystne warunki pogodowe, takie jak silny wiatr czy ulewny deszcz, które przyśpieszyły katastrofę części obiektów będących w złym stanie technicznym[11].

W wyniku błędów podczas budowy nowego obiektu lub wykonywania innych robót budowlanych w istniejącym obiekcie nastąpiły 22 katastrofy. Tak jak przy wcześniej omawianych przyczynach, do wystąpienia zdarzenia na ogół przyczyniła się więcej niż jedna nieprawidłowość. Błędy te najczęściej dotyczyły:

• nieprzestrzegania technologii wykonania - 12 (55%) przypadków,
• nieprawidłowego działania - naruszenia obowiązków przez uczestników procesu budowlanego - 9 (41%) przypadków,
• dokonania odstępstw od projektu budowlanego - 1 (5%) przypadek,
• innych okoliczności - 6 (27%) przypadków[12].

Podczas katastrof budowlanych najczęściej zniszczeniu ulegały ściany i dachy budynków. Elementami obiektów budowlanych objętymi katastrofą były w:

• 251 przypadkach pionowe elementy konstrukcyjne (100% wszystkich katastrof),
• 199 przypadkach konstrukcja dachu (79,3% wszystkich katastrof),
• 120 przypadkach konstrukcja stropu (47,8% wszystkich katastrof),
• 74 przypadkach pozostałe elementy obiektu (29,5% wszystkich katastrof),
• 9 przypadkach budowle jako całość (mosty, wiadukty, drogi, wały, zapory, śluzy, jazy i sieci, tj. 3,6% wszystkich katastrof).

Ponadto w 2019 r. wystąpiły katastrofy polegające na zniszczeniu:

• konstrukcyjnych elementów rusztowań - 4 przypadki,
• ścianek szczelnych i obudowy wykopów - 4 przypadki,
• elementów formujących - 2 przypadki[13].

Najwięcej katastrof budowlanych objęło obiekty o konstrukcji murowej, natomiast najmniej o konstrukcji żelbetowej. Konstrukcja nośna obiektów ulegających katastrofom to:

• murowa - 148 obiektów (59,0% wszystkich katastrof),
• drewniana - 38 obiektów (15,1% wszystkich katastrof),
• stalowa - 9 obiektów (3,6% wszystkich katastrof),
• żelbetowa prefabrykowana - 4 obiekty (1,6% wszystkich katastrof),
• żelbetowa monolityczna - 1 obiekty (0,4% wszystkich katastrof),
• inna, np. mieszana - 51 obiektów (20,3% wszystkich katastrof)[14].

Według rejestru 240 katastrof dotyczyło obiektów istniejących, użytkowanych bądź wyłączonych z użytkowania. Czas eksploatacji tych obiektów do momentu katastrofy wynosił:

• poniżej 10 lat dla 17 obiektów (7%),
• w przedziale 11 - 50 lat dla 83 obiektów (35%),
• w przedziale 51 - 100 lat dla 99 obiektów (41%),
• powyżej 100 lat dla 41 obiektów (17%).

Z powyższej analizy wynika, że 140 obiektów budowlanych (58,3% spośród obiektów użytkowanych), które uległy katastrofom było eksploatowanych dłużej niż 50 lat[15].

Podział ze względu na podmiot będący inwestorem lub właścicielem obiektu budowlanego, który uległ katastrofie:

• 186 (74,1%) - osoby fizyczne,
• 9 (3,6%) - Skarb Państwa,
• 56 (22,3%) - inne podmioty, np. osoby prawne, jednostki samorządu

terytorialnego, wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe[16].

W 2019 r. poszkodowanych zostało łącznie 91 osób w 47 katastrofach. Śmierć poniosło 28 osób, a 63 osoby zostały ranne. Odnotowano:

• 14 zdarzeń, w wyniku których przynajmniej jedna osoba poniosła śmierć,
• 33 zdarzeń, w wyniku których osoby poszkodowane zostały ranne,
• 204 zdarzeń, w wyniku których nie odnotowano osób poszkodowanych[17].

W porównaniu do 2018 r. liczba katastrof budowlanych w 2019 r. była na podobnym poziomie. Ponadto w odniesieniu do roku ubiegłego nastąpiła niewielka zmiana proporcji pomiędzy katastrofami budowlanymi pogrupowanymi z uwagi na przyczyny ich wystąpienia. Zwiększył się odsetek katastrof powodowanych zdarzeniami losowymi, jak również nastąpił wzrost procentowy udziału katastrof spowodowanych błędami ludzkimi podczas budowy nowego obiektu budowlanego lub wykonywania innych robót budowlanych w istniejącym obiekcie. Zmniejszyła się natomiast liczba katastrof budowlanych spowodowanych błędami na etapie utrzymania obiektu budowlanego[18].

Szczegóły przedstawia poniższy wykres.

Wykres 2.2.6. Statystyka katastrof budowlanych 2014-2019. [19]. 

A website created in the WebWave website builder.

Nie podano numeru telefonu.

bezpieczniedlawszystkich@bezpieczniedlawszystkich.pl

Leszno, 64-100 Polska

Możesz nas znaleźć.