20 kwietnia 2026

Charakterystyka zagrożenia oraz przykłady ich wystąpienia - Egzemplifikacje katastrof budowlanych.  

Pracownicy firmy budowlanej z Bielska-Białej w środę 4 grudnia 2019 roku w Szczyrku wykonywali podziemny przekop pod wąską ulicą Leszczynową, w celu doprowadzenia przewodów elektrycznych. Podczas prowadzonych prac budowlanych prawdopodobnie doszło do uszkodzenia rurociągu gazowego średniego ciśnienia, o czym poinformowała Polska Spółka Gazownictwa. Około godziny 18:26 w pobliskim trzykondygnacyjnym domu jednorodzinnym doszło do wybuchu gazu w najniższej kondygnacji. Eksplozja spowodowała zawalenie się budynku.

 

 

Wybuch gazu w Szczyrku. Strażacy przeszukują ruiny domu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zdjęcie 2.1.1 Miejsce katastrofy w Szczyrku [1]

 

Akcję gaszenia powstałego pożaru i przeszukiwania rumowiska prowadzono przy zadymieniu i ujemnej temperaturze. Następnego dnia o godz. 7 rano na termometrach było minus 12 stopni Celsjusza. Według oficjalnego komunikatu Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej akcja poszukiwawczo-ratownicza zakończyła się 5 grudnia 2019 o godz. 14.45. W akcji uczestniczyły: 33 zastępy PSP (206 ratowników), 23 zastępy OSP (105 ratowników), kompanie szkolne ze Szkoły Aspirantów PSP w Krakowie i Centralnej Szkoły PSP w Częstochowie, 144 policjantów, 3 zespoły Państwowego Ratownictwa Medycznego, pogotowie gazowe i energetyczne. W wypadku zginęło 8 osób, w tym czworo dzieci. Ofiary katastrofy to Wojciech Kaim, trener narciarski w klubach KN Siepraw-Ski i MKS „Skrzyczne” Szczyrk[2].  

W dniu 28 stycznia 2006 roku doszło do zawalenie się dachu hali Międzynarodowych Targów Katowickich (MTK) położonej w Chorzowie. Podczas ogólnopolskiej wystawy gołębi pocztowych w czasie katastrofy na hali znajdowało się około 700 osób, zwiedzających i wystawców. Była to największa tego typu katastrofa budowlana we współczesnych dziejach Polski.[3] Ranni trafili do szpitali w Katowicach, Chorzowie, Siemianowicach Śląskich, Bytomiu, Sosnowcu, Rudzie Śląskiej, Dąbrowie Górniczej, Tychach i Piekarach Śląskich. W chwili po zdarzeniu poszkodowanych ratowali ludzie współuczestniczący w wystawie Gołąb 2006, ochroniarze obiektów MTK i mieszkańcy okolicznych budynków mieszkalnych. Po zgłoszeniu zdarzenia rozpoczęto zawodową akcję ratowniczą. W akcji ratowniczej brały udział: blisko 103 zastępy strażaków Państwowej Straży Pożarnej (ponad 1300 osób), ratownicy górniczy z Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego z Bytomia, zespoły ratownictwa medycznego w tym lekarze i ratownicy medyczni z woj. śląskiego, Grupy Poszukiwawczo-Ratownicze z psami ratowniczymi: Małopolska GPR PSP z Nowego Sącza, GPR PSP Łódź oraz GPR OSP Kęty, 230 policjantów z sąsiednich miast, strażnicy miejscy, żołnierze podlegli oddziałom Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach i w Krakowie oraz ratownicy górscy GOPR z Grupy Jurajskiej i Grupy Beskidzkiej.

 

Hala Międzynarodowych Targów Katowickich po katastrofie budowlanej - 28.01.2006

Zdjęcie 2.1.2 Hala Targów Katowickich po katastrofie [4]

 

W akcji ratowniczej wzięli również udział ratownicy katowickiego oddziału Maltańskiej Służby Medycznej oraz Grupy Ratownictwa Polskiego Czerwonego Krzyża z Wrocławia, Bielska-Białej i Czechowic-Dziedzic. Do Polski również przyjechali niemieccy ratownicy, lecz ze względu na brak potwierdzonych kwalifikacji do tego typu działań, a także dostateczną liczbę rodzimych ratowników nie zostali wpuszczeni na miejsce katastrofy. Całą akcją dowodził Komendant Wojewódzki PSP w Katowicach nadbryg. Janusz Skulich. Działania utrudniały m.in. możliwość zawalenia się ocalałej części hali, a także panujący tej nocy kilkunastostopniowy mróz. Akcja ratownicza prowadzona była przy obecności specjalistów budownictwa, którzy starali się ustalić przyczynę katastrofy budowlanej. Ze względu na niebezpieczeństwo zawalenia się pozostałej części hali prokurator nie mógł od razu przystąpić do zabezpieczania dowodów. W kolejne dni po zakończeniu akcji ratowniczej ruiny hali były wielokrotnie przeszukiwane przez psy Państwowej Straży Pożarnej i Policji przeszkolone do poszukiwania zwłok. Dodatkowo wykorzystano elektroniczny sprzęt do lokalizacji osób zasypanych używany w działaniach poszukiwawczo-ratowniczych. 

 

Zdjęcie 2.1.3 Akcja ratownicza [5]

 

Pozwoliło to na zlokalizowanie kolejnych trzech ciał ofiar (w tym jednego cudzoziemca)[6].  W wyniku tej katastrofy zginęło 65 osób, a ponad 140 zostało rannych. Wśród ofiar śmiertelnych znalazło się 10 cudzoziemców.

 

Na podstawie informacji o działaniach w przypadku Katastrofy budowlanej powinniśmy reagować w następujący sposób:

niezwłocznie wezwij pomoc dzwoniąc na numer alarmowy 112,

jeśli istnieje możliwość eskalacji zagrożenia, oddal się jak najszybciej z rejonu katastrofy,

jeżeli nie możesz opuścić uszkodzonego budynku wyjściem ewakuacyjnym, spróbuj wydostać się na zewnątrz przez okno lub inny otwór,

w miarę swoich możliwości udziel pomocy innym poszkodowanym.

 

Gdy nie masz możliwości opuszczenia zawalonego budynku:

wywieś w miejscu widocznym z zewnątrz białe prześcieradło, obrus lub inną tkaninę, jako znak wzywania pomocy,

jeżeli zostałeś przywalony lub przygnieciony przez fragmenty zrujnowanego budynku, spróbuj wzywać pomocy stukając w „sztywne” elementy metalowe np. rury;

jeśli masz telefon komórkowy, korzystaj z niego oszczędnie, tylko do wzywania pomocy,

jeśli masz dostęp do świeżego powietrza, wzywaj pomocy, w innym przypadku przede wszystkim oszczędzaj tlen,

staraj się oszczędzać siły i zachować spokój,

w miarę swoich możliwości udzielaj pomocy innym poszkodowanym.

 

Jeśli udało Ci się opuścić zawalony budynek:

powiadom pierwszego napotkanego ratownika o osobach znajdujących się w budynku i o osobach, których na pewno w nim nie ma,

bezwzględnie podporządkuj się poleceniom kierujących akcją ratowniczą, przekaż ratownikom inne informacje pomocne w akcji ratowniczej,

udaj się do wskazanego przez służby bezpiecznego miejsca,

jeśli doznałeś obrażeń, udaj się do punktu medycznego,

nie wracaj do uszkodzonego budynku bez zgody inspekcji nadzoru budowlanego,

zgłoś swoje potrzeby do władz lokalnych, czekaj na dalsze dyspozycje,

jeśli znajdujesz się w rejonie katastrofy,

opuszczając mieszkanie/budynek zabierz ze sobą dokumenty, leki które przyjmujesz na stałe, pieniądze, ciepłe ubranie, telefon komórkowy,

zadbaj by dom opuścili wszyscy domownicy, zwróć uwagę na sąsiadów (osoby starsze, niepełnosprawne),

jeśli masz możliwość wyłącz prąd, gaz, zamknij zawory wody,

przy opuszczaniu budynku zachowaj szczególną ostrożność,

stosuj się do poleceń służb ratowniczych.

 

Telefony alarmowe w razie niebezpieczeństwa:

112 – numer alarmowy

999 – Pogotowie Ratunkowe

998 – Straż Pożarna

997 – Policja[7]

 

Możliwe zagrożenia z punktu widzenia Policji

Zagrożenie życia i zdrowia ludzi.

Zniszczenie mienia.

Zagrożenie naruszenia porządku publicznego.

Wystąpienie utrudnień w poruszaniu się na szlakach komunikacyjnych (drogowych, kolejowych) spowodowanych masowym niekontrolowanym przemieszczaniem się ludności na tereny nieobjęte katastrofą budowlaną.

Wystąpienie objawów paniki wśród ludności, brak reakcji na wydawane

polecenia, nieprzestrzeganie obowiązującego porządku prawnego. Wystąpienie

utrudnień w przemieszczaniu ludności w związku z zarządzoną ewakuacją.

Wzrost przestępczości o charakterze kryminalnym przeciwko mieniu,

tj. kradzieże:

— mienia pozostawionego przez ewakuowanych,

— mienia osób ewakuowanych z miejsc jego przechowywania,

— i napady na transporty z pomocą humanitarną,

— pomocy humanitarnej z punktów jej magazynowania i dystrybucji.

Niestosowanie się ludności do poleceń, zarządzeń wydanych przez organy administracji publicznej oraz przez służby ratownicze i porządkowe.

Próby wyłudzania i pobieranie nienależnej pomocy, w tym pomocy humanitarnej.

Zadania (przedsięwzięcia, czynności) realizowane w jednostce Policji

Po przyjęciu informacji o zdarzeniu skierować na miejsce jego wystąpienia siły będące w służbie w celu zebrania dodatkowych, szczegółowych informacji związanych ze zdarzeniem oraz podjąć niezbędne działania na miejscu zdarzenia.

Powiadomić o zdarzeniu inne służby, straże i inspekcje, w tym właściwy

organ nadzoru budowlanego.

W razie potrzeby w trybie alarmowym skierować na miejsce zdarzenia

dodatkowych funkcjonariuszy.

W razie potrzeby powołać w jednostce Policji sztab kryzysowy.

Nawiązać współpracę i wymianę informacji z organem administracji publicznej

i innymi instytucjami właściwymi w sprawach ratownictwa technicznego,

wchodzącymi w skład krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Zabezpieczyć prowadzone działania pod względem logistycznym.

Działania Policji na terenach objętych katastrofą budowlaną polegają

m.in. na:

— alarmowaniu ludności o występującym niebezpieczeństwie;

— monitorowaniu terenów przyległych;

— zapewnieniu utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego;

— umożliwieniu swobodnego dojazdu i wyjazdu ekipom oraz jednostkom

ratowniczym;

— zapewnieniu pomocy w ewakuacji osobom w podeszłym wieku,

poszkodowanym i chorym;  

— zabezpieczeniu mienia ewakuowanej ludności w punktach jego składowania

m.in. przez zorganizowanie patroli zapobiegających kradzieżom;

— zlokalizowaniu miejsc newralgicznych na drogach i ich zabezpieczeniu;

— zorganizowaniu objazdów miejsc i rejonów wystąpienia katastrofy

budowlanej;

— informowaniu środków masowego przekazu o występujących zagrożeniach

i utrudnieniach w przemieszczaniu;

— prowadzeniu czynności dochodzeniowo-śledczych zmierzających do

ustalenia przyczyn katastrofy budowlanej;

— identyfikacji ofiar śmiertelnych zdarzeń.

Współdziałanie z podmiotami poza policyjnymi

Z zespołami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej:

— wymiana informacji o istniejących i przewidywanych zagrożeniach;

— uzgadnianie zadań w sytuacji prowadzenia ewakuacji ludności, zwierząt i

mienia (drogi ewakuacji, punkty zbiórek, miejsca rozmieszczenia ewakuowanej

ludności i mienia, miejsca rozmieszczenia punktów pomocy humanitarnej);

— proponowanie wprowadzenia przez właściwe organy administracji

publicznej przepisów porządkowych na określonym terenie;

— informowanie o posiadanych siłach i środkach oraz realizowanych

zadaniach;

— uzgadnianie wspólnej polityki informacyjnej.

Z właściwym organem nadzoru budowlanego:

— konsultowanie proponowanych do wykonania przez Policję niezbędnych

zadań (uwzględniające możliwości sił i środków) w czasie

akcji likwidacji skutków katastrofy budowlanej;

— prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie przyczyn katastrofy

budowlanej.

Z jednostkami Państwowej Straży Pożarnej:

— uzgadnianie organizacji ruchu drogowego w rejonie prowadzenia

działań ratowniczych, w tym dróg dojazdu sił ratowniczych, dróg

ewakuacji ludzi i mienia;

— pomoc w egzekwowaniu poleceń wydanych przez kierującego akcją

ratowniczą dotyczących ewakuacji mieszkańców z zagrożonych

rejonów, usunięcie pojazdów lub innego sprzętu utrudniającego

prowadzenie działań;

— wymiana informacji o ofiarach i osobach zaginionych.

Z ochroną zdrowia:

— uzgadnianie i zabezpieczanie tras przejazdu karetek pogotowia do

miejsc zagrożonych;

— wymiana informacji o potrzebach udzielania pomocy przez służbę

zdrowia w nagłych wypadkach.

Z zarządcami dróg:

— uzgadnianie objazdów rejonów zagrożonych oraz ich oznakowanie;

— wymiana informacji na temat nieprzejezdnych odcinków dróg oraz sposobu 

ich zamknięcia dla ruchu;

— wymiana informacji o sytuacji na drogach oraz informowanie użytkowników

dróg za pośrednictwem środków masowego przekazu.

Z organami administracji wojskowej:

— organizowanie i prowadzenie wspólnych patroli prewencyjnych

z Żandarmerią Wojskową;

— wykorzystanie obiektów wojskowych do zakwaterowania i wyżywienia

policjantów biorących udział w działaniach;

— wymiana informacji o przegrupowaniach wojsk i potrzebach w zakresie

zabezpieczenia ich przemieszczenia.

Ze Strażą Graniczną:

— uzgadnianie wspólnych działań porządkowych w strefie nadgranicznej;

— uzgadnianie możliwości wykorzystania obiektów Straży Granicznej

w celu zakwaterowania policjantów biorących udział w działaniach;

— wymiana informacji o sytuacji mającej wpływ na stan bezpieczeństwa

i porządku publicznego[8].

 

[1] Ewa Furtak, Wybuch gazu w Szczyrku. Cud się nie zdarzył, zginęła ośmioosobowa rodzina, Wyborcza.pl, Bielsko biała, dostępne przez: https://bielskobiala.wyborcza.pl/bielskobiala/7,88025,25483344,wybuch-gazu-w-szczyrku-cud-sie-nie-zdarzyl-zginela-cala-rodzina.html; 27.02.2021 r. 

[2]Wikipedia Wolna encyklopedia, Wybuch gazu w Szczyrku (2019), dostępne przez: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wybuch_gazu_w_Szczyrku_(2019); 02.02.2021 r.

[3] Wikipedia Wolna encyklopedia, Katastrofa budowlana na Śląsku (2006), Katastrofa budowlana na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich,  dostępne przez: https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_budowlana_na_%C5%9Al%C4%85sku_(2006); 19.01.2021 r.

[4] Muratorplus.pl, Hala MTK. Przyczyny katastrofy budowlanej hali Targów Katowickich, dostępne przez: https://www.muratorplus.pl/technika/konstrukcje/przyczyny-katastrofy-budowlanej-w-katowicach-aa-BorS-Vzty-3LzU.html; 27.02.2021 r.  

[5] Katowicenaszemiasto.pl, Katowice: 12. rocznica zawalenia się hali MTK. Po gruzami zginęło 65 osób, ponad 140 zostało rannych [ZDJĘCIA], dostępne przez https://katowice.naszemiasto.pl/katowice-12-rocznica-zawalenia-sie-hali-mtk-po-gruzami/ga/c16-4391116/zd/29531300; 27.02.2021 r.  

[6] Wikipedia Wolna encyklopedia, Katastrofa budowlana na Śląsku (2006), Akcja ratownicza, dostępne przez: https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_budowlana_na_%C5%9Al%C4%85sku_(2006); 19.01.2021 r.

[7] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Katastrofa budowlane, dostępne przez: https://www.gov.pl/web/mswia/katastrofa-budowlana; 12.05.2021

[8] Mariusz Nepalski, Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych, Katastrofa budowlana, s. 175

A website created in the WebWave website builder.

Nie podano numeru telefonu.

bezpieczniedlawszystkich@bezpieczniedlawszystkich.pl

Leszno, 64-100 Polska

Możesz nas znaleźć.